Sách phong thuỷ hình pháp: những tác phẩm kinh điển nên đọc

Muốn học hình pháp cho vững, bạn nên biết những sách phong thuỷ hình pháp đã đặt nền móng cho môn này. Hình pháp, còn gọi là Loan Đầu, xét long mạch, huyệt, sa và thuỷ qua hình thế tự nhiên. Qua nhiều triều đại, các bậc thầy đã ghi lại kinh nghiệm ấy thành sách. Bài viết điểm qua những tác phẩm tiêu biểu, kèm vài đính chính về tên sách và tác giả hay bị nhầm.

Vì sao nên biết các sách phong thuỷ hình pháp cổ?

Phần lớn kiến thức phong thuỷ ngày nay bắt nguồn từ một số kinh điển cổ. Đọc lại các tác phẩm ấy giúp người học thấy được gốc của từng khái niệm. Nhờ đó, ta tránh học theo lời truyền miệng, vốn dễ tam sao thất bản.

Cũng cần lưu ý rằng sách cổ được chép đi chép lại qua nhiều đời. Có cuốn chỉ là tương truyền của một tác giả, niên đại cũng chưa thống nhất. Vì vậy, người học nên đọc với tinh thần khảo cứu và đối chiếu nhiều nguồn.

Táng Thư của Quách Phác

Thời kỳ: khoảng thế kỷ IV, đời Đông Tấn. Quách Phác (276–324) được nhiều người tôn là tổ sư của phong thuỷ.

Nội dung: Táng Thư là một trong những sách phong thuỷ sớm nhất còn lưu lại, chủ yếu bàn về chọn đất đặt mộ. Sách trình bày cách nhận long mạch, huyệt khí và vai trò của núi, sông trong việc giữ khí. Câu nổi tiếng "khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" nghĩa là khí gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng. Tên gọi "phong thuỷ" cũng bắt nguồn từ ý này.

Ý nghĩa: sách đặt nền cho phong thuỷ hình pháp. Về sau, tinh thần của Táng Thư được vận dụng cả khi chọn đất dựng nhà, lập làng và khu dân cư.

Thanh Nang Kinh

Thời kỳ: tương truyền có từ thời Tần – Hán, gắn với tên Hoàng Thạch Công. Sách được lưu truyền và chú giải qua nhiều đời, nhất là từ thời Đường.

Nội dung: Thanh Nang Kinh gồm ba quyển Thượng, Trung, Hạ. Sách bàn về âm dương, số của Hà Đồ, Lạc Thư và sự vận hành của khí theo phương vị. Có nơi mô tả sách như cẩm nang dùng la bàn, nhưng như vậy chưa chính xác. Thực ra, đây là nền lý luận để người đời sau xây dựng phép lập hướng trên la kinh.

Ý nghĩa: Thanh Nang Kinh là cầu nối giữa hình pháp và lý khí. Người học hình pháp vẫn nên đọc để hiểu vì sao hình và khí phải đi cùng nhau.

Hoàng Đế Trạch Kinh

Thời kỳ: sách mượn danh Hoàng Đế, niên đại chưa thống nhất, thường được xếp vào khoảng thời Đường và có bổ sung về sau.

Nội dung: đây là sách quan trọng về dương trạch, tức nhà ở của người sống. Sách bàn chuyện chọn chỗ dựng nhà và tổ chức nơi ở theo cảnh quan. Tinh thần chung là ngôi nhà phải hoà hợp với núi non, sông nước và đất đai quanh nó.

Ý nghĩa: sách thuộc lớp tài liệu sớm bàn kỹ về quan hệ giữa con người và môi trường sống. Vì thế, đến nay giới phong thuỷ dương trạch vẫn tham khảo.

Hám Long Kinh và Nghi Long Kinh của Dương Quân Tùng

Thời kỳ: cuối đời Đường. Dương Quân Tùng (834–900) là một trong những bậc thầy lớn nhất của dòng hình pháp.

Nội dung: một số tài liệu gọi chung trước tác của ông là "Dương Công bí truyền". Hai cuốn tiêu biểu nhất là Hám Long Kinh và Nghi Long Kinh. Hám Long Kinh mô tả hình dáng các thế núi theo chín sao để nhận diện long mạch. Nghi Long Kinh đi sâu vào phân biệt long thật, long giả và cách tìm huyệt.

Ý nghĩa: các sách này nâng kỹ thuật tầm long, điểm huyệt lên một bậc mới. Đến nay, chúng vẫn là tài liệu cốt lõi của người học Loan Đầu.

Thôi Quan Thiên của Lại Bố Y

Thời kỳ: đời Tống. Lại Bố Y, tên thật là Lại Văn Tuấn, là danh sư phong thuỷ nổi tiếng thời này.

Nội dung: có tài liệu ghi nhầm tên ông thành "Lai Bố Trạch" và gán cho ông cuốn Dương Trạch Tam Yếu. Tác phẩm thường được nhắc gắn với tên ông là Thôi Quan Thiên. Sách bàn về long, huyệt, sa, thuỷ và ảnh hưởng của chúng đến công danh, phúc lộc của con cháu.

Ý nghĩa: trước tác và giai thoại về Lại Bố Y góp phần phổ biến phép xem địa hình, long mạch trong dân gian.

Địa Lý Ngũ Quyết và Dương Trạch Tam Yếu

Thời kỳ: đời Thanh. Cả hai sách thường được ghi là của Triệu Cửu Phong, tên thật Triệu Ngọc Tài.

Địa Lý Ngũ Quyết: sách hệ thống hoá phép xem đất thành năm quyết là long, huyệt, sa, thuỷ, hướng. Cách trình bày gọn và dễ hiểu nên sách được nhiều thế hệ dùng để nhập môn.

Dương Trạch Tam Yếu: sách bàn về nhà ở qua ba yếu tố cốt lõi là cửa (môn), phòng chủ (chủ) và bếp (táo). Có tài liệu gán sách cho Lưu Bá Ôn đời Minh, đó là sự nhầm lẫn. Tác phẩm tương truyền của Lưu Bá Ôn là Kham Dư Mạn Hứng. Dương Trạch Tam Yếu thiên về phối cửa, chủ, bếp theo Bát Trạch, nhưng vẫn coi trọng hình thế ngôi nhà.

Nên đọc sách phong thuỷ hình pháp theo thứ tự nào?

• Bắt đầu từ Táng Thư để nắm các khái niệm khí, phong, thuỷ.
• Đọc Địa Lý Ngũ Quyết như một bản tóm lược hệ thống long, huyệt, sa, thuỷ, hướng.
• Tiếp đến Hám Long Kinh, Nghi Long Kinh khi đã quen tên gọi các thế núi.
• Đối chiếu nhiều bản dịch, vì sách cổ có nhiều dị bản.
• Kết hợp đọc sách với quan sát thực địa, có người hướng dẫn.

Kết luận và tài liệu học thêm

Các tác phẩm trên là nền tảng lý luận và thực hành của phong thuỷ hình pháp. Chúng không chỉ là sách hướng dẫn mà còn là kho kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ. Tuy vậy, kiến thức cổ đã thất lạc nhiều, nằm rải rác trong các sách xưa.

Muốn học có hệ thống, bạn có thể tham khảo các khoá học phong thuỷ do Thầy Vũ Giới Liên Hoa giảng dạy. Bạn cũng có thể nhận quà tặng phong thuỷ miễn phí, hoặc dùng thử phần mềm phong thuỷ tổng luận các trường phái.