Lịch sử phong thuỷ: chặng đường phát triển qua các thời đại

Tìm hiểu lịch sử phong thuỷ giúp bạn hiểu vì sao bộ môn này tồn tại bền bỉ suốt hàng nghìn năm. Phong thuỷ là tri thức cổ của người Trung Hoa, nhằm điều hoà dòng khí giữa con người, ngôi nhà và môi trường. Bài viết dưới đây đi qua từng chặng đường phát triển, từ buổi sơ khai đến hôm nay.

Buổi đầu của lịch sử phong thuỷ: chọn đất để sống

Mầm mống của phong thuỷ thường được ước định vào khoảng 3.000–2.000 năm trước Công nguyên. Khi ấy chưa có học thuyết hoàn chỉnh. Người xưa chỉ quan sát thiên nhiên để chọn chỗ dựng nhà, lập làng, xây công trình quan trọng.

Nơi ở tốt phải tránh được gió lạnh, lũ lụt, lại gần nguồn nước và đất màu mỡ. Những kinh nghiệm sống còn ấy được truyền qua nhiều đời, dần trở thành quy tắc bảo vệ an toàn cho cả cộng đồng.

Khí: khái niệm cốt lõi

Ngay từ sớm, khí đã được đặt vào trung tâm của mọi suy xét. Người xưa tin rằng khí ảnh hưởng đến vận mệnh và sức khoẻ con người. Vì thế, muốn sống yên ổn thì phải biết điều chỉnh, cân bằng dòng khí nơi mình ở.

Tên gọi "phong thuỷ" có trong sách Táng thư, tương truyền do Quách Phác đời Tấn soạn. Sách viết rằng khí gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng. Người xưa tìm cách cho khí tụ lại, không để tản mát, nên gọi là phong thuỷ.

Thời Đường, Tống: hình thành các trường phái

Đời Đường (618–907), phong thuỷ trở thành một môn học thuật được nhiều người nghiên cứu. Các nhà địa lý xây dựng lý thuyết và phương pháp riêng. Mục đích là định vị trí, định hướng công trình hợp với dòng khí của đất. Cuối đời Đường, Dương Quân Tùng được xem là bậc thầy của lối xem hình thế núi sông.

Đến đời Tống (960–1279), phong thuỷ phát triển rực rỡ với nhiều hệ thống. Nổi bật nhất là hai dòng lớn:

• Phái Hình thế (Hình pháp): phân tích địa hình, cảnh quan, núi non, sông nước quanh công trình.
• Phái Lý khí: chú trọng phương vị đo bằng la kinh và sự vận chuyển của khí theo thời gian.

Hai dòng này không loại trừ nhau. Hình là không gian, khí là thời gian. Người học bài bản luôn xét cả hai mới đi đến kết luận chuẩn xác.

Các hệ thống phong thuỷ tiêu biểu

Phong thuỷ Bát Trạch

Bát Trạch chia không gian thành tám phương ứng với tám quẻ. Dựa vào cung mệnh gia chủ và toạ hướng nhà, tám phương chia thành bốn tốt, bốn xấu.

• Bốn hướng tốt: Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên, Phục Vị.
• Bốn hướng xấu: Tuyệt Mệnh, Ngũ Quỷ, Lục Sát, Hoạ Hại.

Nhờ dễ hiểu, Bát Trạch được dùng rộng rãi khi thiết kế nhà ở, văn phòng và cơ sở kinh doanh.

Huyền Không Phi Tinh

Huyền Không Phi Tinh phát triển mạnh vào thời Minh, Thanh. Hệ thống này dựa trên sự vận chuyển của chín sao theo thời gian và không gian. Mỗi thời vận, mỗi toạ hướng cho ra một bàn sao riêng. Vì vậy, cùng một ngôi nhà nhưng mỗi giai đoạn lại chịu ảnh hưởng khác nhau.

Hình pháp và Loan đầu

Hình pháp lấy địa hình xung quanh làm gốc: núi đồi, sông suối, dòng nước, đường đi. Loan đầu là cách quan sát núi non, gò đống để biết khí mạnh hay yếu, tụ hay tán. Hai khái niệm gắn liền nhau, cùng hướng tới sự hài hoà giữa thiên nhiên và công trình.

Thời Minh, Thanh trong lịch sử phong thuỷ

Giai đoạn Minh, Thanh (1368–1912) là lúc phong thuỷ đi sâu vào kiến trúc cung đình. Cung điện, đền miếu, lăng tẩm và thành quách đều được thiết kế theo nguyên tắc phong thuỷ. Nhiều sách vở nổi tiếng ra đời thời kỳ này, đặt nền móng lý luận vững chắc cho đời sau.

Tri thức ấy cũng theo giao lưu văn hoá sang Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam. Ở mỗi nơi, người dân đều vận dụng phong thuỷ khi xây nhà, lập làng, quy hoạch đô thị.

Phong thuỷ trong đời sống hiện đại

Ở thế kỷ 20 và 21, phong thuỷ được hồi sinh và được nhiều người phương Tây quan tâm. Không ít người tìm đến bộ môn này để có không gian sống hài hoà, thuận lợi hơn. Ngày nay, phong thuỷ còn có mặt trong thiết kế nội thất, cảnh quan sân vườn và bài trí văn phòng.

Nhiều kiến trúc sư cũng quan tâm đến những nguyên tắc gần với phong thuỷ. Đó là đón gió, lấy sáng, dẫn nước, tôn trọng địa hình tự nhiên. Các nguyên tắc ấy góp phần tạo nên môi trường sống bền vững hơn.

Bài học rút ra từ lịch sử phong thuỷ

Nhìn lại lịch sử phong thuỷ, có thể thấy bộ môn này chưa bao giờ chỉ là sắp đặt đồ đạc. Đó là một triết lý sâu sắc về mối liên kết giữa con người và trời đất. Qua hàng nghìn năm, phong thuỷ vẫn giữ vị trí quan trọng trong văn hoá Á Đông.

Hiểu lịch sử phong thuỷ giúp người học phân biệt kiến thức chính thống với lời đồn đoán. Nắm vững cả Hình pháp lẫn Lý khí là nền tảng để học sâu mà không lạc hướng.

Học tiếp cùng Phong Thuỷ Liên Hoa

Muốn đi từ lịch sử sang thực hành, bạn có thể tham khảo các khoá học phong thuỷ của Thầy Vũ Giới Liên Hoa. Để so sánh cách luận của nhiều trường phái trên cùng một ngôi nhà, hãy dùng thử phần mềm Tổng luận các trường phái. Bạn cũng có thể nhận miễn phí giáo trình Bát Trạch tại trang quà tặng phong thuỷ. Mọi thắc mắc xin liên hệ Zalo / điện thoại 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới).