Thánh Tả Ao: danh sư phong thuỷ địa lý của đất Việt

Thánh Tả Ao là cái tên mà hầu như ai học phong thuỷ ở Việt Nam cũng từng nghe. Trong tâm thức dân gian, ông là bậc thầy địa lý lừng danh bậc nhất của đất Việt. Nhiều thế hệ người theo nghề coi ông như bậc tổ và gọi tôn kính là "Thánh". Bài viết này nhìn lại hình tượng Tả Ao và những giá trị phong thuỷ gắn với tên ông. Cuối bài là vài bài học cho người học hôm nay.

Thánh Tả Ao là ai?

Tả Ao vốn là tên một làng thuộc huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Theo các tài liệu lưu truyền, vị thầy địa lý này tên thật là Vũ Đức Huyên, người làng Tả Ao. Người đời lấy tên quê để gọi ông, lâu dần thành danh xưng quen thuộc.

Về niên đại, các nguồn tư liệu chưa hoàn toàn thống nhất. Phần lớn cho rằng ông sống vào thời Lê. Điều chắc chắn là danh tiếng của ông vượt xa quê nhà, lan khắp các vùng trong cả nước.

Dân gian kể rằng ông từng sang phương Bắc học thuật địa lý. Khi trở về, ông đem sở học vận dụng vào sông núi nước Việt và nổi danh nhờ tài xem đất. Những câu chuyện ấy được kể lại qua nhiều đời, có phần thực, có phần được thêu dệt thêm.

Vì sao Tả Ao được tôn là Thánh?

Trong nghề địa lý, chữ "Thánh" không dùng tuỳ tiện. Người được tôn như vậy phải có tài năng vượt trội và để lại dấu ấn lâu dài. Trong lòng người Việt, Tả Ao hội đủ cả hai điều đó.

• Tài xem đất: Dân gian lưu truyền nhiều giai thoại về khả năng nhìn thế núi, dòng nước mà đoán định cát hung của ông.
• Sách và ca quyết: Nhiều bài ca quyết, sách địa lý được lưu truyền dưới tên Tả Ao. Hình thức ca quyết giúp người học dễ thuộc, dễ truyền lại cho nhau.
• Dấu ấn đất Việt: Với nhiều người, hình tượng Tả Ao tượng trưng cho việc vận dụng phong thuỷ vào đúng địa hình nước Việt.

Vì thế, nhắc đến "địa lý Tả Ao", người ta nghĩ ngay tới một dòng phong thuỷ mang đậm hơi thở Việt Nam.

Giai thoại và chữ đức của người thầy

Quanh tên tuổi Tả Ao có rất nhiều câu chuyện. Có chuyện nói về tài điểm huyệt, có chuyện nói về cái tâm của người thầy. Phần lớn khó kiểm chứng, nhưng đều cho thấy người xưa đề cao cả tài lẫn đức. Giới địa lý vẫn truyền nhau câu: "Tiên tích đức, hậu tầm long", nghĩa là trước lo tích đức, sau mới tìm đất.

Đất và nước trong phong thuỷ địa lý Việt Nam

Đất Việt có núi rừng ở phía Bắc và phía Tây, có đồng bằng châu thổ trải dọc những con sông lớn. Địa hình ấy đòi hỏi người làm địa lý phải xem cả núi lẫn nước. Đây cũng là tinh thần mà người ta thường gắn với danh xưng địa lý Tả Ao.

Sự hoà hợp giữa nước và đất

Trong phong thuỷ, nước thường tượng trưng cho tài lộc và sự lưu thông. Núi và đất tượng trưng cho sự vững vàng, che chắn. Táng Thư có câu: khí gặp gió thì tán, gặp nước thì dừng. Một vùng đất tốt là nơi núi nước hữu tình, khí được giữ lại thay vì tán đi. Người xưa gọi đó là thế "tàng phong tụ khí".

Sơn long và Thuỷ long

Theo bài giảng của Thầy Vũ Giới Liên Hoa, long mạch chia làm hai loại. Sơn long ở vùng núi, Thuỷ long ở vùng đồng bằng sông nước. Sơn long kết huyệt thì xem Thuỷ, Thuỷ long kết huyệt thì xem Sa. Việt Nam vừa nhiều núi vừa nhiều sông, nên nắm vững hai mạch này là điều căn bản.

Giữ gìn cảnh quan và nguồn nước

Phong thuỷ tốt không chỉ nằm ở thế đất tự nhiên. Con người cũng phải biết gìn giữ. Ao hồ, sông ngòi bị san lấp hay ô nhiễm thì khí của vùng đất cũng suy theo. Vì vậy, bảo vệ nguồn nước và cây xanh chính là giữ phong thuỷ cho cả cộng đồng.

Thánh Tả Ao trong đời sống tâm linh người Việt

Với giới thầy địa lý, Tả Ao là biểu tượng của nghề. Nhiều người theo nghề xem việc tưởng nhớ các bậc tiền bối như Tả Ao là cách tỏ lòng biết ơn. Đó là sự tri ân với những người đã gây dựng nên môn học.

Với người dân, câu chuyện về Tả Ao gửi gắm một niềm tin giản dị. Đó là đất nước mình có những bậc tài trí riêng, hiểu sông núi quê hương. Niềm tin ấy góp phần làm nên bản sắc văn hoá tâm linh của người Việt.

Bài học từ Thánh Tả Ao cho người học phong thuỷ

Dù thời thế đổi thay, hình tượng Tả Ao vẫn gợi cho người học nhiều điều đáng suy ngẫm.

• Học đến tận gốc: Danh tiếng của Tả Ao gắn với sự tinh thông. Người học hôm nay cần nắm vững nguyên lý gốc trước khi đem ra ứng dụng.
• Xem đất theo thực địa: Mỗi vùng đất có hình thế riêng. Không thể áp một công thức cho mọi nơi.
• Đề cao đạo đức: Tài phải đi cùng tâm. Người thầy địa lý cần trung thực, thận trọng với từng lời khuyên.
• Trân trọng di sản: Gìn giữ tư liệu, ca quyết của tiền nhân là gìn giữ một phần văn hoá dân tộc.

Ngày nay, nhà cửa đô thị thay đổi rất nhanh. Tuy vậy, những nguyên tắc về núi, nước và khí của tiền nhân vẫn còn nguyên giá trị. Điều quan trọng là phải vận dụng cho đúng.

Câu hỏi thường gặp về Thánh Tả Ao

Thánh Tả Ao là người ở đâu?

Theo các tài liệu lưu truyền, ông là người làng Tả Ao, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Tên làng về sau trở thành danh xưng của ông.

Vì sao có cách gọi "địa lý Tả Ao"?

Đây là cách gọi chung cho các sách, ca quyết và cách xem đất được lưu truyền dưới tên ông. Cách gọi ấy gắn với một dòng phong thuỷ mang dấu ấn đất Việt.

Địa lý Tả Ao có còn phù hợp với nhà ở hiện đại?

Các nguyên tắc về núi, nước, sự kín đáo và tụ khí vẫn dùng được cho nhà phố, chung cư. Người xem chỉ cần quy đổi: đường sá có thể xem như dòng nước, nhà cao tầng xung quanh có thể xem như núi.

Muốn học phong thuỷ địa lý nên bắt đầu từ đâu?

Bạn nên bắt đầu từ nền tảng âm dương, ngũ hành, bát quái. Tiếp đó là hình thế núi, nước và long mạch. Sau cùng mới đến các phép lý khí như Bát Trạch, Huyền Không.

Tìm hiểu thêm

Muốn đi sâu vào hình thế và long mạch, bạn có thể xem các khoá học phong thuỷ của Thầy Vũ Giới Liên Hoa. Bản thiết kế la kinh và giáo trình được tặng miễn phí tại trang quà tặng phong thuỷ. Để đối chiếu nhiều trường phái, bạn hãy dùng thử phần mềm Tổng luận các trường phái.