Mai Hoa Dịch Số là gì? Cách lập quẻ cơ bản cho người mới học

Mai Hoa Dịch Số là phép lập quẻ và luận quẻ dựa trên Kinh Dịch, nổi tiếng vì gọn và linh hoạt. Chỉ cần thời gian, một con số hay một sự vật bắt gặp, người học đã có thể lập quẻ. Bài viết giúp bạn hiểu Mai Hoa Dịch Số là gì, cách lập quẻ cơ bản và cách đọc Thể – Dụng.

Ví dụ trong bài là giả định, chỉ để minh hoạ cách tính, không phải lời đoán cho việc riêng của bạn.

Nguồn gốc Mai Hoa Dịch Số

Theo truyền thống, Mai Hoa Dịch Số gắn với tên Thiệu Ung, tự Nghiêu Phu, thường gọi là Thiệu Khang Tiết. Ông là học giả đời Bắc Tống, nổi tiếng về tượng số học trong Dịch.

Tên gọi "Mai Hoa" bắt nguồn từ một giai thoại quen thuộc. Tương truyền khi ngắm hoa mai, ông thấy hai con chim sẻ tranh cành rồi rơi xuống đất. Ông lấy chính thời điểm ấy lập quẻ và đoán một việc sắp xảy ra. Từ đó, phép này mang tên Mai Hoa.

Giới nghiên cứu vẫn bàn về việc sách được soạn đúng thời Thiệu Khang Tiết hay do người đời sau biên tập. Với người học, điều quan trọng là nắm vững hệ thống: số của bát quái, cách lập quẻ và phép Thể – Dụng.

Bảng số tiên thiên trong Mai Hoa Dịch Số

Mọi cách lập quẻ trong Mai Hoa Dịch Số đều quy về tám số của tiên thiên bát quái. Bạn cần thuộc lòng bảng dưới đây trước khi tập lập quẻ.

Quái	Số	Tượng	Ngũ hành
Càn	1	Trời	Kim
Đoài	2	Đầm	Kim
Ly	3	Lửa	Hoả
Chấn	4	Sấm	Mộc
Tốn	5	Gió	Mộc
Khảm	6	Nước	Thuỷ
Cấn	7	Núi	Thổ
Khôn	8	Đất	Thổ

Khi chia lấy số dư, nếu dư 0 thì lấy 8 với quẻ đơn và lấy 6 với hào động. Hào được đếm từ dưới lên, hào 1 nằm dưới cùng.

Lập quẻ theo thời gian

Đây là cách lập quẻ phổ biến nhất, thường gọi là lập quẻ theo giờ động tâm. Bạn dùng năm, tháng, ngày, giờ theo âm lịch.

• Số năm: lấy theo địa chi của năm, Tý là 1, Sửu là 2, lần lượt đến Hợi là 12.
• Số tháng và số ngày: lấy đúng tháng, ngày âm lịch.
• Số giờ: lấy theo địa chi của giờ, từ giờ Tý là 1 đến giờ Hợi là 12.

Cách tính gồm ba bước:

1. Cộng năm, tháng, ngày, chia 8, lấy số dư ra thượng quái.
2. Cộng năm, tháng, ngày, giờ, chia 8, lấy số dư ra hạ quái.
3. Lấy tổng năm, tháng, ngày, giờ chia 6, số dư là hào động.

Ghép thượng quái và hạ quái được chính quái, còn gọi là bản quái. Hào động cho biết quẻ đơn nào là Dụng và quẻ sẽ biến ra sao.

Lập quẻ theo số, theo vật

Mai Hoa cho phép lập quẻ từ nhiều nguồn khác nhau. Đây chính là chỗ linh hoạt khiến môn này được nhiều người yêu thích.

• Theo hai số: số thứ nhất chia 8 lấy dư ra thượng quái, số thứ hai chia 8 lấy dư ra hạ quái. Tổng hai số chia 6 ra hào động; nhiều sách cộng thêm số giờ.
• Theo âm thanh: đếm số tiếng nghe được làm thượng quái, cộng thêm số giờ làm hạ quái. Tổng số chia 6 ra hào động.
• Theo câu nói, chữ viết: đếm số chữ hoặc số nét, rồi chia thành hai phần theo quy tắc riêng trong sách.
• Theo người, vật và phương hướng: quái của người hay vật làm thượng quái, quái của phương đến làm hạ quái.

Với cách cuối, phương hướng xét theo hậu thiên bát quái: Ly ở Nam, Khảm ở Bắc, Chấn ở Đông, Đoài ở Tây. Càn ở Tây Bắc, Khôn ở Tây Nam, Cấn ở Đông Bắc, Tốn ở Đông Nam.

Người, vật được quy về quái theo bát quái vạn vật. Ví dụ, ông lão thuộc Càn, thiếu nữ thuộc Đoài, vật màu đỏ thường quy về Ly. Nguyên tắc chung là có việc động tâm mới lập quẻ, không gieo cho vui.

Thể, Dụng và ngũ hành sinh khắc

Sau khi có quẻ, bước quan trọng nhất là phân Thể và Dụng. Quẻ đơn không chứa hào động là Thể, tượng trưng cho người hỏi. Quẻ đơn chứa hào động là Dụng, tượng trưng cho sự việc.

Quan hệ ngũ hành giữa Thể và Dụng là trục chính để luận:

• Dụng sinh Thể: việc có lợi, được giúp đỡ.
• Thể khắc Dụng: việc nằm trong tầm kiểm soát, thường thuận.
• Thể Dụng tỷ hoà, tức cùng hành: việc êm, dễ thành.
• Thể sinh Dụng: phải bỏ công sức, có hao tổn.
• Dụng khắc Thể: nhiều trở ngại, nên thận trọng.

Ngoài chính quái, Mai Hoa còn xét hỗ quái và biến quái. Hỗ quái lấy hào 2, 3, 4 làm quẻ dưới, hào 3, 4, 5 làm quẻ trên. Biến quái có được khi đổi hào động từ âm sang dương hoặc ngược lại.

Chính quái cho biết khởi đầu, hỗ quái cho biết quá trình, biến quái cho biết kết cục. Người luận còn xét vượng suy của Thể theo mùa và các ứng tượng xung quanh lúc lập quẻ.

Ví dụ luận một quẻ Mai Hoa Dịch Số

Ví dụ sau hoàn toàn giả định, chỉ dùng để luyện cách tính. Giả sử bạn lập quẻ vào năm Ngọ, tháng 3, ngày 5 âm lịch, giờ Thìn.

• Năm Ngọ là 7, cộng tháng 3 và ngày 5 được 15. Chia 8 dư 7, thượng quái là Cấn.
• Cộng thêm giờ Thìn là 5 được 20. Chia 8 dư 4, hạ quái là Chấn.
• Tổng 20 chia 6 dư 2, vậy hào 2 động.

Cấn trên, Chấn dưới là quẻ Sơn Lôi Di. Hào 2 nằm ở quẻ dưới, nên Chấn là Dụng, Cấn là Thể. Chấn thuộc Mộc, Cấn thuộc Thổ, tức Dụng khắc Thể.

Từ hào 2 đến hào 5 của quẻ Di đều là hào âm, nên hỗ quái là Thuần Khôn. Khôn thuộc Thổ, tỷ hoà với Thể. Hào 2 của Chấn đổi thành dương, quẻ dưới thành Đoài, biến quái là Sơn Trạch Tổn.

Đọc theo lý Thể – Dụng: lúc đầu việc gặp trở ngại vì Dụng khắc Thể. Giữa chừng có yếu tố hỗ trợ vì hỗ quái tỷ hoà. Biến quái Đoài thuộc Kim, Thể sinh Biến, nên kết cục cần bỏ thêm công sức.

Đó chỉ là khung suy luận. Trong thực tế, người luận còn xét mùa, loại việc, lời hào và ứng tượng. Không nên coi một quẻ là lời phán chắc chắn.

Học Mai Hoa Dịch Số bài bản

Muốn dùng Mai Hoa vững vàng, bạn nên đi theo thứ tự sau:

1. Nắm âm dương, ngũ hành sinh khắc và tám quẻ đơn.
2. Thuộc tên, hình 64 quẻ và cách ghép hai quẻ đơn.
3. Học bát quái vạn vật để quy người, vật, việc về quái.
4. Luyện lập quẻ bằng tay nhiều lần cho thành thạo.
5. Học phép Thể – Dụng, hỗ, biến và cách chọn loại chiêm.

Phong Thuỷ Liên Hoa có nhóm khoá Mai Hoa Dịch Số trong chương trình Kinh Dịch Liên Hoa. Nhóm này gồm Khoá Quẻ Dịch Mai Hoa và Quẻ Mai Hoa Dịch Số. Người muốn đi sâu hơn có thể tìm hiểu Quẻ Liên Hoa Độn Pháp.

Bạn có thể kiểm tra bài làm tay bằng phần mềm Mai Hoa Dịch Số và Liên Hoa Độn Pháp. Phần mềm lập quẻ theo nhiều cách và ghi rõ phép tính đã dùng. Kết quả gồm chính quái, hỗ quái, biến quái và bảng Thể – Dụng.

Phần mềm giúp tính nhanh và tra cứu, nhưng không thay được việc hiểu tượng quẻ. Hãy tự lập tay trước, rồi mới đối chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Mai Hoa Dịch Số có cần gieo đồng xu không?

Không cần. Mai Hoa lập quẻ từ thời gian, con số, âm thanh, chữ viết hoặc sự vật bắt gặp. Đây là điểm khác với cách gieo ba đồng xu.

Người mới nên bắt đầu từ cách lập quẻ nào?

Bạn nên bắt đầu từ lập quẻ theo thời gian vì công thức rõ ràng. Khi đã quen tay, hãy chuyển sang lập quẻ theo số và theo vật.

Có nên gieo lại khi quẻ ra không như ý?

Không nên. Nguyên tắc của Dịch là một việc chỉ hỏi một lần, khi có lý do thật sự. Hỏi đi hỏi lại khiến quẻ mất ý nghĩa.

Mai Hoa Dịch Số có đoán đúng mọi việc không?

Không phép nào bảo đảm điều đó. Mai Hoa Dịch Số là một hệ thống tư duy theo tượng và số. Kết quả nên dùng để tham khảo, cân nhắc cùng thực tế.

Học tiếp và thực hành

Mời bạn xem các khoá học Kinh Dịch, Mai Hoa của Phong Thuỷ Liên Hoa để học có hệ thống. Bạn có thể nhận giáo trình Mai Hoa Dịch Số miễn phí ở mục quà tặng phong thuỷ. Khi đã lập quẻ tay thành thạo, hãy mở phần mềm Vũ Giới Hợp Luận để đối chiếu kết quả.