Nhà phố tĩnh lặng giữa phố ồn: phân lớp động – tĩnh theo Hình Pháp Liên Hoa

Nhiều gia đình ở phố mong một điều rất giản dị: bước qua cánh cửa là thấy lòng lắng xuống. Thế nhưng nhà phố thường có mặt tiền hẹp, nằm sát đường, chịu tiếng xe, bụi và ánh đèn suốt ngày đêm. Muốn có một nhà phố tĩnh lặng, nhiều người nghĩ ngay tới cửa kính dày, rèm cản sáng hay tường cách âm. Những thứ ấy cần, nhưng chưa phải gốc.

Theo Hình Pháp Liên Hoa của Thầy Vũ Giới, sự tĩnh của một ngôi nhà trước hết là chuyện của khí. Khí đi chậm, có chỗ dừng, có chỗ tụ thì nhà tĩnh. Khí xộc thẳng, xuyên suốt từ mặt đường ra sau thì nhà dù đóng kín vẫn thấy chộn rộn. Bài viết này trình bày cách người tư vấn đọc một căn nhà phố và tổ chức nó thành các lớp, từ động đến tĩnh, để quý vị và kiến trúc sư cùng có một khung làm việc rõ ràng.

Tĩnh lặng là khí đi chậm, không phải nhà kín bưng

Phong thuỷ nhìn mọi không gian theo cặp âm dương. Mặt đường là phần dương, động, nhiều người qua lại. Phía sau nhà, phía trên cao là phần âm, tĩnh, nơi để nghỉ ngơi và giữ gìn. Một ngôi nhà tốt không chối bỏ phần động. Nó cần phần động để nạp khí, rồi chuyển dần khí ấy vào phần tĩnh với nhịp độ vừa phải.

Khẩu quyết khí lưu như thuỷ nói rõ điều này: nước chảy xiết thì xói lở, nước tù thì đục. Nhà phố đóng kín bưng để chống ồn rơi vào thế nước tù, không khí ngột ngạt, ẩm, người ở dễ mệt. Nhà mở toang từ cửa trước tới cửa sau lại rơi vào thế nước xiết, khí vào rồi thoát ngay. Cả hai đều không tĩnh. Cái tĩnh mà người xưa gọi là tàng phong tụ khí nằm ở giữa: kín gió vừa đủ để khí dừng lại, thông thoáng vừa đủ để khí luôn mới.

Vì vậy, khi tư vấn nhà phố tĩnh lặng, việc đầu tiên không phải chọn vật liệu cách âm. Việc đầu tiên là xem dòng khí đi vào nhà bằng đường nào, đi nhanh hay chậm, dừng ở đâu và thoát ra ở đâu.

Đọc mặt đường trước khi bàn chuyện cách âm

Trong đô thị, đường sá đóng vai trò của dòng nước. Đây là cách đọc quen thuộc của phong thuỷ hình thế khi áp vào phố thị. Người tư vấn sẽ quan sát mặt đường trước nhà theo một số câu hỏi:

• Dòng xe nhanh hay chậm: đường lớn, xe chạy nhanh giống dòng nước xiết, khí bị cuốn đi. Đường nhỏ, xe đi chậm giống dòng nước hiền, dễ nạp khí hơn.
• Đường thẳng hay cong: nhà nằm ở phía lòng cong ôm vào thường được xem là thế ôm, giữ khí. Nhà nằm ở phía lưng cong, bị dòng xe quét qua, là thế phản cung, cần lớp đệm dày hơn.
• Có đường đâm thẳng hay không: nhà ở cuối ngõ cụt, ở ngã ba bị đường chĩa vào cần xử lý riêng, như đã trình bày ở bài đường đâm vào nhà.
• Cao độ nền so với mặt đường: nền thấp hơn đường khiến nước, bụi và tiếng ồn dồn vào nhà. Lý do vì sao nền nên cao hơn đường được giải thích ở bài nền nhà cao hơn đường.
• Những nguồn động cố định: quán xá, bãi đỗ xe, trạm biến áp, cột đèn, biển quảng cáo chiếu sáng ban đêm.

Một điểm thực tế: người tư vấn nên đến công trình vào ít nhất hai thời điểm khác nhau, một lúc cao điểm và một lúc vắng. Nhà lúc vắng có thể rất dễ chịu, nhưng giờ tan tầm mới cho thấy bài toán thật. Những ghi chép này là căn cứ để quyết định lớp đệm mặt tiền dày đến đâu.

Bốn lớp không gian từ mặt phố vào sâu

Từ kết quả đọc mặt đường, nhà phố được tổ chức thành các lớp nối tiếp. Mỗi lớp làm chậm khí thêm một nhịp, giống dòng nước đi qua nhiều khúc quanh trước khi vào ao. Chúng tôi thường trình bày cho gia chủ theo bốn lớp như sau.

Lớp đệm mặt tiền là lớp hay bị hy sinh nhất vì đất hẹp. Dù chỉ vài bước chân, khoảng lùi trước cửa vẫn có giá trị lớn. Nó cho khí một chỗ dừng, giống minh đường của một cuộc đất. Khi không lùi được, có thể dùng mặt tiền hai lớp: lớp ngoài là lam, cây hoặc khung thoáng, lớp trong mới là cửa kính. Khoảng hở giữa hai lớp vừa giảm ồn, vừa làm khí đổi nhịp.

Lớp động nên rõ ràng, sáng sủa. Đây là nơi khí được đón vào qua khí khẩu là cửa chính. Không nên đặt phòng ngủ ngay sát mặt tiền nếu còn lựa chọn khác.

Lõi chuyển tiếp nằm khoảng giữa nhà. Ở đây khí đổi hướng đi lên tầng, gặp ánh sáng từ giếng trời và gặp lửa của bếp. Theo lý nước trước, lửa sau, bếp ở phía sau tính từ cửa chính là trật tự thuận.

Lớp tĩnh nằm sâu và cao. Phòng ngủ của người lớn tuổi, phòng thờ, góc đọc sách nên ở lớp này. Càng xa mặt đường, càng ít chịu tác động của dòng động bên ngoài.

Lõi chuyển tiếp: nơi động và tĩnh dễ lọt vào nhau

Trong một nhà phố, lõi giữa nhà gồm cầu thang, giếng trời, ô thông tầng là con đường nối mọi tầng với nhau. Đó cũng là con đường mà tiếng ồn, mùi bếp và dòng khí động từ tầng trệt lọt lên các phòng tĩnh phía trên. Nhiều gia đình đã làm cửa kính dày phía mặt đường nhưng vẫn nghe rõ tiếng khách nói chuyện dưới nhà, chính là vì lõi này mở thông suốt từ dưới lên trên.

Giữ cho lõi chuyển tiếp vừa làm tròn vai trò đổi nhịp khí, vừa không phá sự tĩnh của các tầng trên, có thể cân nhắc:

• Có cửa hoặc vách ngăn giữa sảnh cầu thang và dãy phòng ngủ ở tầng trên, để lớp tĩnh có một lớp đóng mở được.
• Không mở phòng ngủ trực tiếp ra ô thông tầng nhìn xuống phòng khách. Âm thanh và khí động sẽ đi thẳng vào phòng.
• Giếng trời vừa phải, có mái che điều chỉnh, đặt lệch khỏi tâm mái. Không khoét giếng trời đúng chỗ đỉnh nóc, vì đó là Thiên Tâm của ngôi nhà, như bài kiến trúc di sản và sai lầm phá Thiên Tâm đã phân tích.
• Cầu thang có chiếu nghỉ đổi hướng, không chạy một mạch thẳng từ cửa chính lên, để dòng khí và âm thanh từ mặt đường không đi thẳng lên tầng.
• Vật liệu mềm ở lõi như bậc gỗ, tường có bề mặt hút âm nhẹ, cây xanh trong giếng trời giúp giảm tiếng vọng.

Vật liệu, ánh sáng và âm thanh phục vụ cho khí

Sau khi bố cục đã đúng, phần kỹ thuật mới phát huy hết tác dụng. Một số gợi ý mà người tư vấn thường trao đổi cùng kiến trúc sư:

• Tường phía mặt đường và tường giáp nhà bên cạnh có thể làm dày hơn, cửa sổ phía đường dùng kính nhiều lớp.
• Cây xanh trồng nhiều tầng ở lớp đệm giúp lọc bụi và làm mềm âm thanh, đồng thời mang sinh khí của hành Mộc.
• Ánh sáng ở lớp tĩnh nên dịu, ấm. Hạn chế đèn trắng gắt và các bề mặt bóng phản chiếu mạnh trong phòng ngủ.
• Hành lang dài và thẳng trên các tầng nên được chia nhịp bằng hốc tường, đèn hoặc chậu cây.
• Thiết bị gây tiếng ồn như máy bơm, cục nóng điều hoà nên đặt xa phòng ngủ và phòng thờ.

Điều cần nhấn mạnh là vật liệu không thay được bố cục. Một ngôi nhà có phòng ngủ sát mặt đường, cầu thang đâm thẳng cửa chính thì dù dùng vật liệu tốt đến đâu cũng chỉ giảm được phần nào. Cũng vậy, vật phẩm phong thuỷ không thể thay cho một mặt bằng đúng. Vật phẩm chỉ nên đứng ở vị trí bổ trợ sau cùng.

Quy trình tư vấn một căn nhà phố tĩnh lặng

Với một nhà phố xây mới hoặc cải tạo lớn, công việc tư vấn thường đi qua các bước sau:

1. Tiếp nhận thông tin: thành viên trong gia đình, nếp sinh hoạt, ai cần sự yên tĩnh nhất, bản vẽ hiện trạng hoặc phương án sơ bộ.
2. Khảo sát hiện trường: đọc mặt đường, nhà lân cận, cao độ nền, hướng nắng, hướng gió, các nguồn động cố định.
3. Đo toạ hướng: dùng la kinh xác định toạ hướng sau khi đã đọc hình thế. Hình thế là gốc, la kinh là ngọn. Hướng và vận khí giúp tinh chỉnh vị trí cửa, bếp, phòng thờ, chứ không đảo ngược kết luận về hình thế.
4. Lập sơ đồ phân lớp: vẽ bốn lớp động, tĩnh lên mặt bằng, chỉ ra vị trí khí khẩu, lõi chuyển tiếp và vùng tĩnh.
5. Phối hợp với kiến trúc sư: góp ý từng phương án mặt bằng, mặt cắt, giếng trời, cầu thang để vừa đúng phong thuỷ vừa khả thi về kỹ thuật.
6. Chọn ngày: nếu xây mới hoặc sửa lớn, chọn ngày khởi công, cất nóc, nhập trạch theo tuổi gia chủ.

Khi phân chia cung trên mặt bằng, quý vị có thể dùng phần mềm phong thuỷ kiến trúc phân cung mặt bằng để đối chiếu nhanh vị trí từng phòng trước khi gửi bản vẽ trao đổi.

Câu hỏi thường gặp

Nhà phố mặt tiền rất hẹp có tạo được lớp đệm không?

Có thể, dù không lùi được sân trước. Mặt tiền hai lớp, hiên sâu, bồn cây trên ban công hay một khoảng sảnh nhỏ sau cửa chính đều là lớp đệm. Điều quan trọng là khí có một nhịp dừng trước khi vào không gian sinh hoạt.

Có nên làm nhà đóng kín hoàn toàn để chống ồn?

Không nên. Nhà đóng kín dễ rơi vào thế khí tù, ẩm và bí. Nên giữ thông gió xuyên phòng, chỉ tăng độ kín ở những mặt chịu ồn trực tiếp.

Phòng ngủ nên đặt ở tầng nào trong nhà phố?

Không có một tầng cố định cho mọi nhà. Nguyên tắc là phòng ngủ nằm ở lớp tĩnh, xa mặt đường, có tường đặc phía đầu giường. Người lớn tuổi thường hợp tầng thấp để đi lại an toàn, miễn là phòng nằm ở phía sau.

Nhà đã ở nhiều năm có cải thiện được sự tĩnh lặng không?

Được, trong giới hạn của kết cấu hiện có. Có thể đổi công năng giữa các phòng, thêm lớp đệm mặt tiền, chỉnh lại cửa phòng, chia nhịp hành lang. Những việc lớn như dời cầu thang cần cân nhắc kỹ chi phí và kết cấu.

Mời quý vị trao đổi về ngôi nhà của mình

Mỗi căn nhà phố có một mặt đường, một hướng nắng và một gia đình khác nhau. Nếu quý vị đang chuẩn bị xây mới hoặc cải tạo nhà phố và mong có một không gian tĩnh lặng hơn, xin gửi bản vẽ và ảnh hiện trạng qua trang liên hệ hoặc Zalo 0988 964 636. Quy trình làm việc tại công trình được mô tả ở bài dịch vụ xem phong thuỷ tại nhà.