Phòng khách liên thông bếp, phòng ăn: cách đánh giá phong thuỷ không gian mở

Nhà phố và căn hộ ngày nay rất hay mở thông ba không gian: phòng khách, phòng ăn và bếp. Phòng khách liên thông bếp cho cảm giác rộng, sáng, tiện trông con và tiếp khách. Nhưng với người làm phong thuỷ, không gian mở đặt ra một câu hỏi khác: khí từ cửa chính đi vào sẽ chạy về đâu, dừng ở đâu, và người ngồi ở mỗi vị trí có được thế yên ổn hay không. Bài viết trình bày cách phong thuỷ sư khảo sát, đánh giá và đề xuất điều chỉnh cho dạng không gian này, dành cho chủ nhà đang ở cũng như kiến trúc sư đang thiết kế.

Nếu quý vị cần các nguyên tắc chung về bày sofa, bàn trà, màu sắc, xin xem bài phong thuỷ phòng khách. Ở đây chúng ta đi vào phần khó hơn: một khối không gian chung mà nhiều chức năng cùng chia nhau.

Không gian mở thay đổi cách khí vận hành thế nào

Trong nhà truyền thống, mỗi gian có vách ngăn và ngưỡng cửa. Khí đi qua từng lớp, chậm lại ở mỗi lớp, nên phần sâu bên trong luôn tĩnh hơn phần ngoài. Khi bỏ hết vách, cả tầng trở thành một khối khí lớn. Theo khẩu quyết khí lưu như thuỷ, khí vào nhà giống dòng nước chảy vào một cái ao: chỗ hẹp và thẳng thì chảy nhanh, chỗ mở rộng và có vật chắn mềm thì chậm lại, xoáy nhẹ và tụ.

Phòng khách là nội minh đường, tức khoảng sân trong của ngôi nhà, nơi khí từ khí khẩu vào được dừng lại trước khi phân đi các phòng. Khi bếp và bàn ăn chiếm luôn phần minh đường này, hoặc khi cửa chính, phòng khách, bếp và cửa sau nằm thẳng một hàng, khí không còn chỗ dừng. Đó là lý do nhiều nhà mở thông nhìn rất đẹp trên ảnh nhưng người ở lại thấy chênh vênh, khó ngồi lâu.

Trên thực tế, phong thuỷ sư thường gặp ba dạng bố cục chính:

• Dạng một trục: cửa chính, phòng khách, bàn ăn, bếp nối tiếp nhau theo chiều sâu, phổ biến ở nhà ống.
• Dạng hai bên lối đi: phòng khách một bên, bếp và bàn ăn một bên, giữa là lối đi từ cửa vào, phổ biến ở căn hộ.
• Dạng chữ L: phòng khách ở cánh này, bếp ăn ở cánh kia, gặp nhau ở góc.

Mỗi dạng có điểm mạnh, điểm yếu riêng. Không có dạng nào mặc nhiên xấu. Việc đánh giá đi theo năm bước dưới đây.

Bước 1: Xác định ranh giới chức năng và lập cực điểm

Hình Pháp luận một không gian bằng cách đặt con người vào nơi họ ở lâu nhất rồi xét bốn phía quanh người ấy. Nơi đó gọi là lập cực điểm. Với phòng khách, lập cực điểm là chiếc ghế sofa lớn nhất trong phòng, không phải chiếc ghế chủ nhà hay ngồi và cũng không phải tâm hình học của căn phòng. Đây là điểm nhiều người bỏ qua khi tự xem.

Không gian mở không xoá các lập cực điểm. Bàn ăn vẫn có lập cực riêng là chỗ ngồi chính của bàn. Bếp có lập cực là vị trí người đứng nấu. Điều khác biệt chỉ là các lập cực này nay nhìn thấy nhau và chia nhau cùng một luồng khí. Vì vậy, bước đầu tiên khi khảo sát là vẽ lên mặt bằng ba vùng chức năng, đánh dấu ba lập cực điểm, rồi vẽ đường đi thật của người trong nhà: từ cửa vào, từ bếp ra bàn ăn, từ cầu thang xuống.

Có một trường hợp đặc biệt. Nếu trong phòng khách có đặt ban thờ có bài vị gia tiên, Hình Pháp không còn luận đó là phòng khách thuần tuý mà luận như phòng thờ, lấy Thần Vị làm chính. Nhà phố tầng trệt vừa tiếp khách vừa đặt ban thờ gia tiên rất hay rơi vào trường hợp này, và cách đánh giá khi đó phải đổi hẳn.

Bước 2: Đối chiếu tứ phương động tĩnh tại ghế sofa

Công thức cốt lõi của Hình Pháp là: tiền Chu Tước động, hậu Huyền Vũ tĩnh, tả Thanh Long tĩnh, hữu Bạch Hổ động. Đặt mình ngồi trên sofa lớn nhất, nhìn ra phía trước, quý vị xác định bốn phía theo người ngồi chứ không theo phương Đông Tây Nam Bắc. Trong không gian mở, những gì thường xuyên có người qua lại, có tiếng ồn, có lửa, có nước chảy là động. Tường đặc, tủ cao, góc ít người đi là tĩnh.

Bố cục chuẩn là cửa chính, tức khí khẩu của ngôi nhà, nằm ở phía trước bên phải của người ngồi sofa. Khi đó phía trước và bên phải có động, phía sau và bên trái giữ tĩnh, đúng công thức. Với nhà mở thông, phong thuỷ sư thường kiểm tra kỹ mấy điểm sau:

• Sau lưng sofa có phải lối đi vào bếp không. Nếu người ngồi quay lưng về phía bếp mở, sau lưng vừa có người đi lại vừa có hoả khí của bếp. Đây là Huyền Vũ động, thế ngồi mất chỗ dựa.
• Bên trái sofa có phải đường đi chính không. Lối đi chạy dọc bên trái làm Thanh Long động. Hình Pháp gọi là cục Hổ quá đường, chủ về sự bất hoà, nóng nảy trong nhà.
• Phía trước sofa có bị chắn kín không. Đặt kệ cao, quầy bar ngay trước mặt sofa làm Chu Tước bị bít, khí phía trước không lưu thông.
• Bàn ăn có lọt vào giữa sofa và cửa chính không. Bàn ăn nằm ngay trên đường khí từ cửa vào sẽ chia cắt minh đường.

Bước 3: Xét bếp và bàn ăn trong cùng một khối khí

Bếp là nơi có lửa, nơi chuyển hoá thực phẩm thành sức sống cho người trong nhà. Theo lý vận khí của Thầy Vũ Giới Liên Hoa, cục nhà tốt là nước ở trước, lửa ở sau, ứng với tượng Thuỷ Hoả Ký Tế. Bếp nằm sâu phía sau, khí vào từ trước có thời gian dừng lại ở minh đường rồi mới gặp hoả. Khi bếp nằm ngay sát cửa hoặc từ cửa chính nhìn thẳng thấy họng bếp, trật tự ấy bị đảo.

Bàn ăn trong không gian mở đóng vai lớp đệm giữa phòng khách và bếp. Đặt đúng, nó giúp khí chậm lại thêm một nhịp. Những điểm cần xem:

• Bếp nấu không nằm trên trục thẳng từ cửa chính vào.
• Bếp nấu và chậu rửa không đặt sát đối đầu nhau trên một đường thẳng ngắn.
• Bàn ăn không đặt ngay dưới dầm lớn chạy ngang hay dưới gầm cầu thang.
• Khói, mùi và nhiệt của bếp được hút ra ngoài, không lan sang khu sofa. Đây vừa là yêu cầu kỹ thuật, vừa là cách giữ cho phòng khách không bị hoả khí lấn át.

Bước 4: Cầu thang, giếng trời và lối đi xuyên không gian

Ở nhà phố, cầu thang thường mọc ngay giữa khối mở. Cầu thang là đường dẫn khí lên các tầng. Nếu chân thang đối thẳng cửa chính, khí vừa vào đã bị hút lên hoặc đổ xuống ngay, phòng khách khó tụ. Chân thang cũng không nên lao thẳng vào lưng sofa hay vào ban thờ. Khi không thể dời thang, có thể xoay chiều bậc đầu, thêm chiếu nghỉ, hoặc đặt một vách thấp để lối lên thang rẽ một nhịp.

Giếng trời giúp nhà sáng và thoáng, nhưng vị trí khoét mái cần cân nhắc. Đỉnh nóc là Thiên Tâm, nơi quy tụ khí của cả nhà, nên giếng trời không nên mở đúng đỉnh nóc. Nếu cần lấy sáng cho khu bếp ăn ở giữa nhà, nên đặt giếng trời lệch khỏi đường đỉnh nóc và có mái che đóng mở được. Cuối cùng là lối đi xuyên: tránh để lối đi chính từ cửa vào bếp hay ra sân sau chạy ngang ngay sau lưng sofa, vì đó là con đường khí chạy suốt ngày.

Bước 5: Phương án điều chỉnh theo thứ tự ưu tiên

Mục tiêu không phải đóng kín lại như nhà xưa. Không gian mở vẫn giữ được, chỉ cần cho khí có chỗ dừng và cho mỗi lập cực có chỗ dựa. Phong thuỷ sư thường đề xuất theo thứ tự từ gốc đến ngọn:

1. Bố cục cố định: vị trí bếp, cầu thang, cửa chính. Chỉ thay đổi được khi xây mới hoặc cải tạo lớn, nhưng hiệu quả bền nhất.
2. Đồ rời: xoay hướng sofa, dời bàn ăn, đổi vị trí kệ tivi. Chi phí thấp mà nhiều khi giải quyết được phần lớn vấn đề.
3. Phân vùng mềm: vách thấp có phần dưới đặc phía sau sofa, kệ lửng, bình phong rỗng, thay đổi vật liệu sàn hoặc hạ trần để tách vùng mà vẫn thông thoáng.
4. Ánh sáng và rèm: làm sáng minh đường, giảm chói ở khu bếp, dùng rèm để điều tiết gió ở cửa lớn.
5. Vật phẩm: chỉ là phần bổ trợ sau cùng, khi bố cục đã hợp lý mà vẫn còn điểm cần trấn giữ.

Hình thế là gốc, lý khí là ngọn. Sau khi bố cục đã ổn, phong thuỷ sư mới xét tiếp phương vị theo Bát Trạch, Huyền Không cho từng vùng. Với mặt bằng phức tạp, việc chia cung có thể làm nhanh bằng phần mềm phân cung mặt bằng.

Câu hỏi thường gặp

Phòng khách liên thông bếp có phải là xấu không?

Không. Không gian mở chỉ là một dạng hình cục. Tốt hay chưa tốt phụ thuộc vào vị trí bếp so với cửa, tứ phương động tĩnh quanh sofa và đường đi lại trong nhà. Nhiều căn mở thông được đánh giá tốt hơn căn chia nhiều vách nhỏ, tối và bí.

Phía sau sofa nên dùng vách kính hay vách đặc?

Vách kính ngăn được mùi nhưng không tạo được chỗ dựa. Nếu sau lưng sofa là khu bếp, nên có ít nhất phần dưới đặc, cao ngang hoặc hơn lưng ghế, phần trên có thể để thoáng hoặc dùng kính mờ. Như vậy Huyền Vũ vẫn tĩnh mà ánh sáng không bị chặn.

Căn hộ nhỏ không thể dời bếp thì làm gì?

Ưu tiên xoay sofa để người ngồi không quay lưng về bếp, dùng bàn ăn làm lớp đệm, che tầm nhìn thẳng từ cửa vào bếp bằng kệ lửng hoặc rèm. Phần lớn căn hộ nhỏ chỉ cần thay đổi đồ rời là cải thiện rõ rệt.

Có cần xem theo tuổi gia chủ khi bố trí không gian mở không?

Có, nhưng ở bước sau. Phong thuỷ sư xét hình trước, lý khí sau. Khi bố cục đã đúng động tĩnh, tuổi gia chủ mới được dùng để chọn phương vị cho sofa, bếp theo Bát Trạch và đối chiếu với tinh bàn Huyền Không của ngôi nhà.

Mời quý vị trao đổi trường hợp của mình

Mỗi không gian mở có một lời giải riêng, phụ thuộc vào mặt bằng, hướng nhà và thói quen của gia đình. Quý vị có thể chuẩn bị bản vẽ mặt bằng, vài tấm ảnh chụp từ cửa chính nhìn vào và từ ghế sofa nhìn ra, rồi gửi qua trang Liên hệ để được Thầy Vũ Giới Liên Hoa và cộng sự tư vấn. Nếu muốn hiểu trước một buổi khảo sát diễn ra thế nào, xin đọc bài dịch vụ xem phong thuỷ tại nhà.