Phong thuỷ trong hồ sơ dự án quy hoạch: lồng ghép từ nhiệm vụ đến bản vẽ chi tiết 1/500

Một tình huống rất thường gặp: chủ đầu tư mời phong thuỷ sư khi đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 đã được phê duyệt, mạng đường đã chốt, các lô đã chia. Lúc ấy phong thuỷ chỉ còn góp ý được ở phần cảnh quan nhỏ và mặt bằng nhà. Nguyên nhân không chỉ là mời muộn, mà còn vì nhiều nhận định phong thuỷ như khu này tụ khí, góc kia tán khí không được viết bằng ngôn ngữ mà người lập quy hoạch dùng được. Bài viết trình bày cách lồng ghép phong thuỷ dự án quy hoạch vào từng cấp hồ sơ, và cách chuyển nguyên tắc thành chỉ tiêu, dành cho chủ đầu tư và đơn vị tư vấn quy hoạch.

Vì sao phải nói bằng ngôn ngữ của hồ sơ quy hoạch

Hồ sơ quy hoạch được thẩm định và quản lý bằng những đại lượng cụ thể: ranh giới, cao độ san nền, hướng tuyến đường, mặt cắt đường, chỉ giới xây dựng, mật độ, tầng cao, diện tích mặt nước, cây xanh. Một nguyên tắc phong thuỷ chỉ thực sự sống được trong dự án khi nó được viết thành một hay nhiều đại lượng như vậy. Ví dụ:

• Phía sau khu ở cần thế tựa: chuyển thành quy định tầng cao lớn hơn ở dải phía sau, hoặc giữ dải cây xanh cao ở ranh phía sau.
• Minh đường trước khu trung tâm cần rộng: chuyển thành diện tích tối thiểu của quảng trường, công viên trước công trình trung tâm.
• Nền nhà phải cao hơn sân, sân cao hơn đường: chuyển thành bảng cao độ san nền của lô so với cao độ tim đường.
• Đường không đâm thẳng vào nhà ở: chuyển thành yêu cầu bố trí nút giao, điểm kết thúc tuyến đường bằng không gian công cộng.

Giai đoạn nhiệm vụ quy hoạch và nghiên cứu ý tưởng

Đây là giai đoạn phong thuỷ có ảnh hưởng lớn nhất mà chi phí thấp nhất. Công việc chính là khảo địa đại cục: đọc địa hình, mạch đồi gò, sông kênh, hướng gió chủ đạo, các yếu tố bên ngoài ranh dự án có ảnh hưởng như đường lớn, khu công nghiệp, nghĩa trang, đường điện cao thế. Kết quả là danh mục các yếu tố cần giữ, các yếu tố cần tránh, và một vài nguyên tắc cốt lõi được đề nghị đưa vào nhiệm vụ quy hoạch. Chẳng hạn: giữ lại gò đất phía Bắc làm thế tựa, giữ hồ hiện có làm hồ trung tâm, không bố trí khu ở ở vùng trũng phía Đông.

Quy hoạch phân khu 1/2000: định cấu trúc khí

Ở cấp phân khu, đồ án xác định cấu trúc chung: trục chính, lõi trung tâm, mạng đường chính, hệ mặt nước, hệ cây xanh, phân bổ các khu chức năng. Đây cũng là lúc phong thuỷ sư lập vận khí đồ và lưu khí đồ cho toàn khu: khí vào từ đâu, theo đường nào, tụ ở đâu, ra ở đâu.

Những nội dung thường được góp ý ở cấp này:

• Vị trí và hướng trục chính so với thế đất, so với mặt nước và hướng tiếp cận chính.
• Vị trí lõi trung tâm ở nơi khí tụ, có thế tựa và minh đường.
• Mạng đường chính có tính chất của Thuỷ Long: uốn ôm khu ở, tránh các tuyến thẳng dài xuyên qua lõi.
• Phân bổ vùng động như thương mại, đầu mối giao thông và vùng tĩnh như khu ở, trường học, công trình tâm linh.
• Hệ mặt nước và thuỷ khẩu của toàn khu.

Nguyên tắc chung về phân cấp đại cục, trung cục, tiểu cục được trình bày trong bài quy hoạch kiến trúc phong thuỷ Liên Hoa.

Quy hoạch chi tiết 1/500: đến từng lô đất

Ở cấp chi tiết, phong thuỷ đi xuống từng lô, từng nút giao, từng công trình công cộng. Đây là cấp có nhiều việc nhất:

• Rà soát từng lô: lô bị đường đâm, lô cuối đường cụt, lô góc, lô méo, lô sát hạ tầng kỹ thuật.
• Vị trí cổng khu, quảng trường trước cổng, vị trí công trình điểm nhấn.
• Bảng cao độ san nền theo thứ bậc từ công trình ra đường, dựa trên nguyên lý được giải thích trong bài vì sao nền nhà cao hơn đường.
• Tầng cao theo nguyên tắc cao sau thấp trước so với minh đường của từng nhóm nhà.
• Vị trí trường học, nhà văn hoá, công trình tâm linh ở vùng tĩnh; thương mại ở giao điểm dòng người.
• Hướng mặt tiền các dãy nhà, bảo đảm có sự đa dạng hướng cho người mua nhiều tuổi khác nhau.

Thiết kế đô thị và quy chế quản lý kiến trúc

Quy chế quản lý kiến trúc là công cụ giữ khí lâu dài sau khi chủ đầu tư bàn giao. Nếu không có quy chế, mỗi chủ nhà tự xây một kiểu, nhà cao vượt giữa dãy thấp, nền mỗi nhà một cao độ, hàng rào nhọn chĩa sang nhau, và cục của cả khu dần bị phá. Những nguyên tắc phong thuỷ có thể đề nghị đưa vào quy chế gồm: cao độ nền chuẩn cho từng dãy, chiều cao và hình thức mái thống nhất, khoảng lùi, hình thức hàng rào, quy định về biển hiệu, về cây xanh trước nhà.

Sản phẩm bàn giao của tư vấn phong thuỷ

Giai đoạn	Sản phẩm phong thuỷ	Người dùng chính
Nhiệm vụ, ý tưởng	Biên bản khảo địa, bản đồ đại cục, danh mục yếu tố giữ và tránh	Chủ đầu tư, đơn vị lập nhiệm vụ
Phân khu 1/2000	Vận khí đồ, lưu khí đồ, sơ đồ nguyên tắc cấu trúc	Kiến trúc sư quy hoạch
Chi tiết 1/500	Bảng rà soát lô, đề xuất nút giao, bảng cao độ, vị trí công trình điểm	Kiến trúc sư, kỹ sư hạ tầng
Thiết kế đô thị, quy chế	Các điều khoản đề nghị đưa vào quy chế	Chủ đầu tư, đơn vị quản lý
Thi công, bàn giao	Lịch chọn ngày các mốc, nghiệm thu thực địa	Ban quản lý dự án

Ranh giới trách nhiệm

Phong thuỷ là một lớp phân tích bổ sung. Nó không thay đánh giá tác động môi trường, khảo sát địa chất, tính toán thuỷ văn, quy chuẩn xây dựng hay các yêu cầu pháp lý. Mọi đề xuất phong thuỷ phải khả thi về kỹ thuật và phù hợp quy định; khi có mâu thuẫn, phong thuỷ sư cùng kiến trúc sư tìm giải pháp thiết kế thay vì đòi hỏi thay đổi chỉ tiêu đã duyệt. Cách phân vai giữa hai bên được bàn trong bài kiến trúc sư phong thuỷ và thầy phong thuỷ.

Câu hỏi thường gặp

Đồ án 1/500 đã duyệt thì phong thuỷ còn làm được gì?

Vẫn còn nhiều việc trong phạm vi chỉ tiêu đã duyệt: thiết kế nút giao, cảnh quan tại điểm đâm, cao độ chi tiết, vị trí cổng trong ranh, mẫu nhà cho các lô đặc biệt, quy chế quản lý kiến trúc và chọn ngày các mốc.

Góp ý phong thuỷ có làm thay đổi chỉ tiêu đã được phê duyệt không?

Không nên. Nếu một điều chỉnh thật sự cần thiết và vượt khỏi chỉ tiêu, nó phải đi theo thủ tục điều chỉnh quy hoạch như mọi điều chỉnh khác. Phần lớn góp ý được giải quyết trong phạm vi chỉ tiêu.

Chủ đầu tư cần chuẩn bị hồ sơ gì?

Bản đồ địa hình, ranh giới dự án, quy hoạch cấp trên, hiện trạng hạ tầng, các phương án đang nghiên cứu và tiến độ dự kiến của từng cấp hồ sơ.

Phong thuỷ nên tham gia từ lúc nào?

Tốt nhất là từ trước khi lập nhiệm vụ quy hoạch, khi chủ đầu tư còn đang đánh giá khu đất. Càng vào sớm, chi phí điều chỉnh càng thấp.

Mời hợp tác lồng ghép phong thuỷ vào dự án quy hoạch

Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn quy hoạch có thể gửi hồ sơ dự án qua trang Liên hệ để trao đổi với Thầy Vũ Giới Liên Hoa về phạm vi và cách phối hợp theo từng cấp hồ sơ. Kiến trúc sư muốn học nền tảng có thể tham khảo khoá học Kiến trúc phong thuỷ Liên Hoa.