Phong thuỷ nhà ở nông thôn: nhà chính, nhà ngang, sân, ao và vườn sau trong một khuôn viên

Phần lớn bài viết phong thuỷ hiện nay nói về nhà phố và căn hộ. Nhưng một phần rất lớn nhà ở dân dụng của nước ta nằm ở nông thôn, nơi mỗi gia đình có một khuôn viên với nhiều hạng mục: nhà chính, nhà ngang hay nhà bếp, sân, giếng, ao, vườn, chuồng trại, cổng ngõ. Những năm gần đây, nhiều gia đình xây lại nhà theo kiểu nhà ống mái bằng giữa vườn, phá bỏ cấu trúc cũ mà không biết rằng cấu trúc ấy vốn có lý do. Bài viết trình bày cách phong thuỷ sư đọc và góp ý cho phong thuỷ nhà ở nông thôn ở tầm cả khuôn viên, dành cho gia chủ đang định xây mới hoặc xây lại.

Khuôn viên là một cuộc đất nhỏ

Ở nhà phố, tứ linh phải tìm trong nhà hàng xóm và con đường. Ở nông thôn, tứ linh hiện ra rõ ngay trong khuôn viên: vườn cây, luỹ tre phía sau làm Huyền Vũ; sân trước và ao làm minh đường tụ thuỷ; nhà ngang một bên và tường rào, hàng cây bên kia làm hai tay ôm. Cha ông ta có nếp trước ao sau vườn, nhà chính lùi sâu, sân rộng, chính là một mô hình hình thế hoàn chỉnh ở quy mô gia đình.

Lý vận khí của Phong Thuỷ Liên Hoa nói đến cục nhà tốt là nước ở trước, lửa ở sau. Nhà nông thôn truyền thống thể hiện điều đó rất tự nhiên: ao trước sân, bếp ở nhà ngang phía sau hoặc bên hông. Hiểu như vậy, quý vị sẽ thấy khi xây lại nhà, giữ được cấu trúc khuôn viên quan trọng không kém việc ngôi nhà mới đẹp đến đâu.

Nhà chính: vị trí, hướng, nền và gian thờ

Vị trí: nhà chính nên lùi sâu vào khuôn viên, phía trước có sân, không xây sát mép đường làng. Nhà sát đường mất minh đường, khí từ đường xộc thẳng vào.

Hướng: hướng được định theo hình thế trước: nhà tựa vườn, nhìn ra sân và ao, đón đường vào. Sau đó mới xét lý khí theo Bát Trạch, Huyền Không để chỉnh độ hướng trong phạm vi hình thế cho phép.

Nền: nền nhà chính phải cao nhất trong khuôn viên, cao hơn sân, sân cao hơn ngõ, ngõ cao hơn đường làng. Ở nhiều làng, đường bê tông đã được nâng nhiều lần, nhà cũ trở nên thấp hơn đường; khi xây lại, đây là lúc khôi phục thứ bậc. Lý do được giải thích trong bài vì sao nền nhà cao hơn đường.

Gian thờ: nhà ba gian truyền thống đặt ban thờ ở gian giữa, tựa tường hậu, nhìn thẳng ra cửa giữa và sân. Khi chuyển sang nhà hai tầng, nhiều gia đình đưa phòng thờ lên tầng trên. Cả hai cách đều được, miễn ban thờ có tường tựa vững, không đặt dưới nhà vệ sinh tầng trên, không đối thẳng cầu thang.

Mái: nhà mái dốc có đòn dông, đỉnh nóc là Thiên Tâm. Không nên khoét mái lấy sáng ở đúng đỉnh nóc.

Nhà ngang, bếp và công trình phụ

Nhà ngang thường chứa bếp, kho, chỗ để nông cụ, có khi là chỗ ở của con cháu. Theo Hình Pháp, phía Bạch Hổ chịu được động, phía Thanh Long cần tĩnh; đứng ở nhà chính nhìn ra sân, bên phải là Bạch Hổ. Vì vậy nhà ngang có bếp, kho, lối ra vào hằng ngày thường hợp đặt ở phía này. Nếu nhà ngang buộc phải nằm phía bên trái, nên giữ phần sát nhà chính là phần tĩnh như phòng ở, đẩy bếp và kho ra xa.

Những công trình phụ khác:

• Nhà vệ sinh, bể phốt: xa nhà chính, không đặt trước cửa chính, không nằm sau lưng ban thờ, không sát giếng.
• Chuồng trại: ở cuối hướng gió chủ đạo, xa nhà ở và giếng, có rãnh thoát riêng.
• Nhà kho, máy móc: phía sau hoặc bên hông, có lối đi riêng ra ngõ, không phải đi xuyên qua sân trước.

Sân, cổng ngõ và đường vào

Sân là minh đường của nhà. Sân nên phẳng, sạch, thoát nước tốt, dốc nhẹ ra phía ngoài. Nhiều gia đình đổ bê tông sân nhiều lớp đến mức sân cao ngang hoặc cao hơn nền nhà, làm đảo ngược thứ bậc. Không nên trồng cây lớn ngay giữa sân trước cửa chính, vì vừa chắn khí khẩu vừa che sáng.

Cổng ngõ là khí khẩu của cả khuôn viên. Cổng không nhất thiết phải thẳng hàng với cửa chính; nhiều nhà xưa đặt cổng lệch, đường ngõ vào uốn nhẹ qua sân rồi mới đến cửa. Đường ngõ thẳng tắp từ cổng đâm vào giữa cửa chính là điều nên tránh. Cổng cũng không nên mở ngay đối diện một ngã ba đường làng.

Ao, giếng và dòng nước

Ao trước nhà là nơi tụ thuỷ, nên có đường bờ mềm, quay lòng về phía nhà. Ao tù đọng, bèo phủ kín, bốc mùi là uế khí ngay trước cửa; nên khơi thông, nạo vét, thả cá. Lấp ao để làm sân rộng hơn là lựa chọn nhiều gia đình đã làm, nhưng về phong thuỷ là làm mất chỗ tụ thuỷ của khuôn viên.

Giếng nên ở vị trí sạch, xa nhà vệ sinh và chuồng trại, không đặt đối thẳng cửa chính. Nhà ven sông, ven kênh cần xem nhà nằm ở bờ được nước ôm hay bờ nước xói, và khoảng cách an toàn khi mùa lũ.

Vườn sau và cây lớn

Vườn cây, luỹ tre phía sau vừa chắn gió, vừa làm thế tựa. Khi xây nhà mới, nhiều gia đình chặt hết cây phía sau để lấy mặt bằng hoặc vì sợ rễ cây. Nên giữ lại một dải cây phía sau, chỉ chặt những cây quá sát nhà, rễ ăn vào móng, cành có nguy cơ đổ vào mái. Cây trồng mới nên chọn loại phù hợp đất và khí hậu, tham khảo nguyên tắc trong bài phong thuỷ sân vườn.

Khi xây lại nhà trên nền cũ

Xây lại nhà trên nền cũ là dịp tốt để chỉnh những gì đã sai, nhưng cũng dễ làm mất những gì đang đúng. Phong thuỷ sư thường khuyên: giữ hướng cũ nếu hình thế vẫn như xưa; giữ vị trí gian thờ; nâng nền để khôi phục thứ bậc cao độ; giữ ao và vườn sau; sắp lại nhà ngang và công trình phụ cho hợp động tĩnh. Năm làm nhà nên xem tuổi gia chủ theo hướng dẫn trong bài xem tuổi làm nhà, rồi chọn ngày động thổ, ngày cất nóc theo sơn hướng.

Câu hỏi thường gặp

Có nên lấp ao trước nhà để làm sân?

Nếu có thể, nên giữ ao và cải tạo cho sạch, vì đó là chỗ tụ thuỷ. Nếu buộc phải thu hẹp, nên giữ một phần mặt nước phía trước, có đường bờ mềm, thay vì lấp hoàn toàn.

Nhà chính và nhà ngang có phải cùng hướng không?

Không cần cùng hướng. Nhà ngang thường vuông góc với nhà chính, quay mặt ra sân. Điều cần là nhà ngang không cao hơn và không lấn nhà chính, không chắn sân trước.

Xây nhà ống mái bằng ở nông thôn có được không?

Được, nếu vẫn giữ cấu trúc khuôn viên: nhà lùi sâu có sân, nền cao đúng thứ bậc, có vườn tựa phía sau. Nhà ống sát đường, hai bên trống trải, sân bị lấp thì mất phần lớn ưu thế của đất nông thôn.

Trong vườn có mộ phần của gia đình thì sao?

Đó là phần âm trạch, cần được xem riêng với nguyên tắc khác dương trạch. Quý vị có thể tham khảo bài tư vấn phong thuỷ âm trạch, mộ phần trước khi quyết định xây gần hay dời mộ.

Mời trao đổi về khuôn viên nhà quý vị

Với nhà ở nông thôn, một sơ đồ khuôn viên vẽ tay có ghi vị trí nhà, sân, ao, giếng, vườn, cổng cùng vài tấm ảnh chụp từ cổng nhìn vào và từ nhà nhìn ra đã đủ để bắt đầu trao đổi. Quý vị có thể gửi qua trang Liên hệ để được Thầy Vũ Giới Liên Hoa và cộng sự tư vấn trước khi khởi công.